Komu i kiedy przyznaje się przerwę w karze?

Przerwa w karze jest jedną z instytucji probacyjnych, co oznacza, iż skazany może ją „zawiesić”, zaprzestać jej wykonywania na pewien okres, pod warunkiem, że w tym czasie będzie stosował się do nałożonych na niego obowiązków.

Taka perspektywa jest oczywiście kusząca, lecz warto wspomnieć, że wiąże się ona wszak z zaistnieniem problemu natury zdrowotnej lub rodzinno-osobistej, która uniemożliwia w tym czasie wykonywanie określonej kary. Co więcej należy pamiętać, że poza wyjątkiem wskazanym w art. 155 kodeksu karnego wykonawczego – kkw (kiedy to może przejść w istocie w warunkowe zwolnienie), nie stanowi ona skrócenia okresu kary. Przerwa wręcz odsuwa czas, kiedy skazany może powrócić w pełni do społeczeństwa. Powyższe wcale nie powinno jednak skazanych zniechęcać.

Z przerwy w karze oczywiście najczęściej korzystają skazani odbywający karę pozbawienia wolności, lecz możliwa jest również w przypadku kary ograniczenia wolności (regulowane przez art. 63 kkw).

Jakie są więc warunki wnioskowania o przerwę w karze?

Przed nawias wyciągnąć należy oczywiście kluczowy warunek formalno-fiskalny, a więc opłatę. Wynosi ona 60 zł od wniosku, a zwolnienie z niej może nastąpić jedynie wyjątkowo.

Przerwa w karze jest więc po pierwsze możliwa w przypadku zaistnienia problemów ze zdrowiem skazanego, a konkretnie – w przypadku choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby, która uniemożliwia dalsze, ciągłe wykonywanie kary (art. 153 § 1 kkw odsyłający do art. 150 § 1 kkw). W razie stwierdzenia przez sąd, iż taka okoliczność faktycznie wynika z wniosku skazanego – jest on zobligowany do udzielenia przerwy, do czasu ustania tej przeszkody.

Przykładowo: konieczność podjęcia leczenia onkologicznego, które nie może być zapewnione w warunkach zakładu karnego – przerwa udzielona byłaby zapewne na czas tego leczenia plus okres koniecznej rekonwalescencji.

Po drugie, wniosek o przerwę w karze może zostać oparty o występujące u skazanego problemy natury rodzinnej lub osobistej (tzw. względy humanitarne). W tym jednak przypadku udzielenie przez sąd zgody na przerwę jest fakultatywne, a więc sąd może, ale nie musi jej udzielić.

Co na to sądy?

Warto wspomnieć, iż krakowskie sądy penitencjarne, w tym Sąd Apelacyjny wielokrotnie zauważały, iż przykładowo na uwzględnienie zasługuje taka sytuacja rodzinna skazanego, która uchodzi „(…) za ciężką sytuację życiową najbliższej rodziny skazanego lub samego skazanego, która nadaje się do poprawienia wyłącznie przez osobiste starania skazanego i jego osobistą obecność na wolności” (Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie – II Wydział Karny z dnia 23 maja 2023 r., II AKzw 236/23, Legalis nr 2954579; Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie – II Wydział Karny z dnia 19 grudnia 2022 r., II AKzw 1421/22, Legalis nr 2851001). Ponadto małopolskie sądy niemal jednolicie stoją na stanowisku, iż odbywanie kary pozbawienia wolności nieodłącznie wiąże się dla rodziny skazanego z ujemnymi dolegliwościami (Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie – II Wydział Karny z dnia 6 kwietnia 2018 r. II AKzw 253/18, Legalis nr 1860386), stąd tym bardziej w przypadku wniosku opartego o względy humanitarne, należy podkreślić wagę podnoszonych okoliczności oraz tego, iż faktycznie tylko obecność skazanego może tę sytuację poprawić.

Idąc tropem orzecznictwa krakowskiej apelacji w przedmiocie przerwy w karze zauważa się również, że „Przerwa w karze może być udzielona – stosownie do brzmienia przepisu art. 153 § 2 KKW oraz jego wykładni funkcjonalnej, tylko w wypadku spełnienia dwóch przesłanek pozytywnych, tj. konieczności i celowości udzielenia przerwy oraz braku przesłanki negatywnej, to jest gwarancji przestrzegania przez skazanego porządku prawnego.” (Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie – II Wydział Karny z dnia 11 kwietnia 2019 r., II AKzw 258/19, Legalis nr 2233226).

Istotne, iż w obu przypadkach, tj. zarówno przesłanki przerwy o charakterze zdrowotnym, jak i rodzinno-osobistym, sąd może zdecydować o przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego, jak chociażby badanie przez biegłego lekarza – przy powoływaniu się na przyczyny zdrowotne, lub przesłuchanie świadków, często członków rodziny skazanego – przy przesłankach o charakterze rodzinnym lub osobistym.

Dlatego tym bardziej kluczowe okazuje się takie sformułowanie wniosku, oraz dołączenie do niego niezbędnych dowodów na potwierdzenie powoływanych okoliczności, które utwierdzą sąd w przekonaniu, iż wniosek jest słuszny. Wówczas ewentualne postępowanie dowodowe przed sądem będzie miało jedynie charakter dodatkowy i potwierdzający okoliczności z wniosku.

W razie potrzeby sięgnięcia po poradę prawną lub sporządzenia takiego wniosku – zapraszam do kontaktu.