Zmiany w kodeksie karnym wykonawczym, czyli tzw. karnej egzekucji planowane (i projektowane) są już od ponad roku. Mimo, że prace nad ustawą czekają na ukończenie i wprowadzenie w życie, to warto już teraz wspomnieć, że modyfikacje przepisów idą w kierunku korzystnym dla skazanych.
Poniżej przedstawiam najważniejsze zmiany, jakie nastąpią w momencie wejścia w życie nowelizacji oraz kilka cennych wskazówek, jakie z niej wynikają.
Zmiany w Systemie Dozoru Elektronicznego
Zasady korzystania z SDE opisywałam już we wcześniejszym wpisie. Jak więc zmieni się ta instytucja, w przypadku wprowadzenia nowelizacji KKW? To zmiana, na którą czeka wiele osób, gdyż umożliwi korzystanie z tej instytucji znacznie większemu gronu skazanych.
Nowy limit: Z dozoru będą mogli skorzystać skazani na karę pozbawienia wolności w wymiarze do 3 lat. Niemniej warunkiem jest odbycie przynajmniej 1 roku i 6 miesięcy kary oraz brak skazania w warunkach art. 64 § 2 lub art. 64a Kodeksu karnego.
SDE jako standard: Ustawodawca chce, by w sprawach o mniejszym ciężarze gatunkowym izolacja w zakładzie karnym była ostatecznością.
Co istotne, jeśli przepisy wejdą w życie do 1 lipca 2026 r. to wnioski o SDE złożone wcześniej i nie rozpoznane do tego czasu, rozstrzygane będą na zasadach dotychczasowych (a więc mniej korzystnych). Warto więc pomyśleć nad czasem składania takiego wniosku, gdyż w takim wypadku przeczekanie może okazać się sprzymierzeńcem.
Nowy tryb rozpoczęcia wykonywania kary – powrót tzw. biletów do zakładu karnego
Obecnie zasadą jest to, że skazany jest doprowadzany do odbycia kary. Jedynie w uzasadnionym wypadku, na jego wniosek sąd może wezwać do stawienia się w wyznaczonym terminie w areszcie śledczym, położonym najbliżej miejsca jego stałego pobytu, wraz z dokumentem stwierdzającym tożsamość, jeżeli dotychczasowa postawa i zachowanie skazanego uzasadniają przypuszczenie, że skazany stawi się na wezwanie.
Zmiana ma polegać na zrobieniu z wyjątku reguły. Otóż po zmianie:
- skazanego na karę pozbawienia wolności w wymiarze nieprzekraczającym 1 roku i 6 miesięcy,
- zastępczą karę pozbawienia wolności,
- karę aresztu wojskowego,
- karę aresztu,
- zastępczą karę aresztu,
- karę porządkową lub
- środek przymusu skutkujący pozbawienie wolności
Sąd będzie wzywał do stawienia się w wyznaczonym terminie w areszcie śledczym, położonym najbliżej miejsca jego stałego pobytu, wraz z dokumentem stwierdzającym tożsamość.
Sądowi pozostawia się jednak możliwość polecenia zatrzymania i doprowadzenia skazanego do aresztu śledczego bez wezwania w wypadkach wskazanych w ustawie.
Zmiany w zakresie ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie
Można powiedzieć, że to koniec wiecznego czekania na możliwość skorzystania przede wszystkim z kolejnego wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie.
Obecnie bowiem warunki formalne do skorzystania z warunkowego zwolnienia przewidują, że jeśli orzeczona kara lub suma kar przekracza 5 lat ponowny wniosek o warunkowe zwolnienie skazanego lub jego obrońcy (uwaga: nie dotyczy to administracji ZK) nie podlega rozpoznaniu przed upływem roku od wydania postanowienia o odmowie. Proponowana zmiana ma skrócić ten okres do 6 miesięcy, a w przypadku kary lub sumy kar poniżej 5 lat pozbawienia wolności z 6 do 3 miesięcy!
Co to oznacza w praktyce? Więcej szans na naprawę błędów w zachowaniu i szybszą weryfikację postępów w resocjalizacji przez sąd penitencjarny.
Liberalizacja dla skazanych na kary eliminacyjne
Nowelizacja obejmuje również złagodzenie warunków dla skazanych na karę dożywotniego pozbawienia wolności.
Skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności będzie można przenieść do zakładu karnego typu półotwartego po odbyciu przez niego co najmniej 15 lat kary, a do zakładu karnego typu otwartego – po odbyciu przez niego co najmniej 20 lat kary. Obecnie okresy te są odpowiednio o 5 lat dłuższe.
Pozwoli to na możliwość szybszego skorzystania przez skazanego z dobrodziejstw dostępnych w zakładach karnych o mniejszym rygorze i przykładowo dostania się do systemu przepustkowego.
Dłuższy termin do złożenia skargi
W czasie pobytu w zakładzie karnym jest niewiele terminów, z których wydłużenia cieszą się skazani. Jednym z nich będzie natomiast z pewnością termin na skargę na decyzje dyrektora (i innych organów postępowania wykonawczego).
Nowelizacja planuje bowiem wydłużyć termin z 7 do 14 dni. Jest to zmiana, która realnie wpływa na możliwości obrony, gdyż pozwoli chociażby na zebranie dodatkowego materiału dowodowego na korzyść skarżącego.
Podsumowując
Nowelizacja KKW, o której mowa powyżej to wyraźny skręt w stronę humanitaryzmu i pragmatyzmu. Zamiast trzymać tysiące osób za murem na koszt podatnika, państwo chce częściej korzystać z dozoru elektronicznego i dawać częstsze szanse na warunkowe zwolnienie.
*** Chcesz wiedzieć więcej, masz pytania dotyczące tego, jak zmiany wpłynął na Twoją sytuację? – zapraszam do kontaktu ! ***